ویژگیهای اقلیمی استان گیلان
مجاورت با دریای خزر، وزش بادهای محلی، ارتفاع و امتداد کوههای البرز غربی و تالش، جابجایی تودههای هوایی شمالی و غربی و پوشش متراکم جنگلی، از مهمترین عوامل مؤثر بر آب و هوای استان گیلان است. در استان گیلان انواع مختلف آب و هوا به شرح زیر وجود دارد:
1- آب و هوای معتدل مرطوب: این آب و هوا مناطق جلگهای و کوهپایهای را دربر میگیرد. زمستانهای معتدل، تابستانهای گرم و مرطوب و بارندگی سالانه بین 1000 تا 2000 میلیمتر از ویژگیهای این نوع آب و هوا است.
2- آب و هوای مرطوب کوهستانی: این نوع آب و هوا ارتفاعات بیش از 1500 متر را دربر میگیرد و ویژگی آن داشتن زمستانهای سرد و پربرف و تابستانهای معتدل است.
3- آب و هوای نیمه خشک: این آب و هوا مساحت کمی از استان گیلان در محدوده شهرستان رودبار را دربر میگیرد و مهمترین ویژگی آن بارش کم و خشکی هوا است. میانگین ریزش جوی سالانه در این محدوده کمی بیش از 36 میلیمتر است.
وجود چنین ویژگیهای اقلیمی سبب شده است تا بین مناظر طبیعی، پوشش گیاهی، حاصلخیزی خاک، زندگی جانوری، نوع معیشت، تراکم جمعیت، شکل بناها، تمدن مادی و فرهنگی استان گیلان با دیگر استانهای ایران تفاوت آشکاری وجود داشته باشد.
امتداد رشته کوههای البرز در غرب و جنوب استان سبب شده است آب و هوای استان گیلان، معتدل و در اکثر نقاط دارای رطوبت بالایی باشد. در واقع استان گیلان مرطوبترین ناحیه کشور است و میانگین سالانه ریزشهای جوی در این استان 1402 میلیمتر است که از میانگین کل کشور که 255 میلیمتر میباشد، بسیار بیشتر است. میزان بارندگی در این استان به بادهای مرطوبی بستگی دارد که در زمستان از شمال غرب، در بهار از شرق و در تابستان و پاییز از غرب میوزند. این بادها هوای مرطوب دریا را به سوی جلگه گیلان میرانند و بر اثر برخورد این تودههای هوایی با تودههای هوای مرطوبی که از سوی دریای مدیترانه به سوی دریای خزر میآیند، بارندگیهای فراوان و طولانی رخ میدهد. بیشترین میزان بارش در این استان به ترتیب در فصل پاییز، زمستان، تابستان و بهار رخ میدهد. کمبارانترین ماه در استان گیلان تیرماه میباشد اما بارندگی زیاد در شهریور ماه سبب شده است که میانگین بارش فصل تابستان نسبت به بهار بیشتر شده و در نتیجه بهار کمبارانترین فصل استان شناخته شود. پراکندگی بارش نیز در نقاط مختلف استان یکسان نیست. بالاترین مقدار بارش در طول دوره آماری مربوط به ایستگاه انزلی است و به طرف غرب و شرق استان و همچنین از شمال به جنوب از مقدار بارش کاسته میشود.
با این که جنوبیترین نقطه استان گیلان با شمالیترین قسمت آن تقریباً دو درجه عرض جغرافیایی اختلاف دارد ولی شرایط دما در این محدوده کم وسعت تفاوتهای زیادی را نشان میدهد. علت اصلی این اختلاف دما نقش ارتفاعات البرز و تالش با سطوح ارتفاعی متفاوت است به گونهای که هرچه از ساحل به طرف ارتفاعات حرکت کنیم از میانگین دما کاسته میشود. روند این کاهش تا پای کوهها ناچیز است اما از آن به بعد افت شدیدی در دما مشاهده میشود به طوری که در امتداد بلندترین نقاط کوههای تالش و البرز غربی به پایینترین حدّ خود میرسد. گرمترین نقطه محدوده کوچکی در جنوب استان در حوزه شهرهای منجیل و لوشان است. روند تغییر گرمای ماهانه در استان گیلان نشان میدهد که بهمن سردترین ماه و مرداد گرمترین ماه سال است. به طور کلی از اسفند تا مرداد دما روند افزایشی دارد که حداکثر آن در اردیبهشت ماه است و از شهریور تا بهمن ماه روند کاهشی دارد که بیشترین کاهش مربوط به آبان ماه است.